Erfbelasting is de meest onderschatte belasting van Nederland. Veel mensen besparen zuinig op de inkomstenbelasting tijdens hun leven, maar laten postuum duizenden tot tienduizenden euro’s liggen door de erfenis niet goed te regelen. Met een slim schenkingsplan tijdens je leven kun je fors voordeel halen, terwijl je zelf comfortabel blijft leven. In dit artikel leggen we uit hoe erfbelasting werkt in 2026, welke vrijstellingen en tarieven gelden en hoe je met schenken bij leven veel erfbelasting kunt voorkomen.
Wat is erfbelasting?
Erfbelasting is de belasting die erfgenamen betalen over een erfenis. Elke erfgenaam betaalt over zijn of haar deel. Het tarief hangt af van de relatie tot de overledene: partners en kinderen betalen een veel lager tarief dan bijvoorbeeld verre familie, vrienden of goede doelen. Ook zijn er vrijstellingen: tot een bepaald bedrag hoeft er geen belasting te worden betaald.
In 2026 gelden de volgende vrijstellingen in grote lijnen. Partners hebben een vrijstelling van ongeveer 809.000 euro. Kinderen hebben een vrijstelling van ongeveer 25.600 euro per kind. Kleinkinderen hebben dezelfde vrijstelling als kinderen. Overige erfgenamen zoals broers, zussen, neven, nichten of vrienden hebben een kleine vrijstelling van ongeveer 2.700 euro. Deze bedragen worden jaarlijks geïndexeerd.
Wat zijn de tarieven in 2026?
Boven de vrijstelling betaal je erfbelasting. Voor partners en kinderen geldt een tarief van 10 procent over de eerste 154.197 euro en 20 procent over het meerdere. Voor kleinkinderen zijn de tarieven 18 en 36 procent. Voor overige erfgenamen gelden de hoogste tarieven: 30 procent over de eerste 154.197 euro en 40 procent over het meerdere.
Een rekenvoorbeeld: een kind erft 300.000 euro. Na aftrek van de vrijstelling van 25.600 euro blijft 274.400 euro belast. Daarvan wordt 154.197 euro belast tegen 10 procent (15.420 euro) en de overige 120.203 euro tegen 20 procent (24.041 euro). Totale erfbelasting: 39.461 euro. Dat is fors voor een kind dat waarschijnlijk helemaal geen liquiditeit heeft om dat meteen af te dragen.
Waarom schenken bij leven zo slim is
Als ouder kun je tijdens je leven al vermogen overhevelen naar je kinderen of kleinkinderen, vaak met veel minder belasting dan wanneer het pas na je overlijden gebeurt. Elke belastingvrije schenking die je doet, verlaagt immers de latere erfenis en dus de erfbelasting. Dit heet estate planning.
Door een bedrag te schenken aan je kinderen, verschuif je vermogen van jouw vermogen (box 3) naar het hunne. Jij betaalt over een lager vermogen in box 3, zij ontvangen belastingvrij tot de vrijstellingsgrenzen. Na je overlijden is het bedrag al weg uit de nalatenschap en dus niet onderhevig aan erfbelasting.
Jaarlijkse schenkingen als basis
De belangrijkste tool is de jaarlijkse belastingvrije schenking. Zoals beschreven in onze uitleg over schenking van ouders voor een huis, bedraagt de jaarlijkse belastingvrije schenking in 2026 6.908 euro per kind. Ouders kunnen elk jaar opnieuw dit bedrag overmaken, jaar in jaar uit. Over tien jaar is dat al 69.080 euro per kind dat belastingvrij is verschoven. Bij drie kinderen gaat het dus om bijna 210.000 euro in een decennium.
De jaarlijkse vrijstelling voor kleinkinderen bedraagt in 2026 2.769 euro. Ook dit bedrag kun je elk jaar schenken zonder belasting. Grote oma’s en opa’s kunnen dus ook meedoen aan de estate planning. Per kleinkind over tien jaar is dat bijna 28.000 euro belastingvrij.
Eenmalige verhoogde vrijstellingen
Naast de jaarlijkse schenking bestaan er eenmalige verhoogde vrijstellingen voor kinderen tussen 18 en 40 jaar. In 2026 mag een ouder eenmalig 33.129 euro belastingvrij schenken aan een kind. Deze verhoogde vrijstelling kan je kind maar één keer in het leven gebruiken, maar wel van beide ouders (mits ouders fiscaal apart worden beoordeeld, wat in de praktijk soms kan).
Er bestaat ook een verhoogde vrijstelling voor een kostbare studie: als het geld wordt gebruikt voor een dure opleiding (boven 20.000 euro per jaar) kan de vrijstelling oplopen tot 68.706 euro. Dit moet schriftelijk worden vastgelegd.
De 180-dagen regel
Let op: schenkingen die binnen 180 dagen (dus ongeveer een half jaar) voor overlijden worden gedaan, worden door de Belastingdienst alsnog bij de nalatenschap opgeteld. Dit om te voorkomen dat mensen op hun sterfbed nog snel vermogen wegschenken om de erfbelasting te ontlopen. Begin dus tijdig met schenken, liefst ruim voor je kwetsbaar wordt.
Andere slimme estate planning tools
Naast schenken zijn er meer manieren om erfbelasting te beperken. Een levenstestament kan regelen wat er gebeurt als je wilsonbekwaam wordt, en een gewoon testament kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat je kleinkinderen rechtstreeks erven in plaats van via je kinderen (generatie-sprong). Dit kan belasting besparen omdat je kleinkinderen hun eigen vrijstelling krijgen.
Ook kun je bij leven afspraken maken over de verdeling van specifieke goederen. Een familie-aandeelhoudersstructuur kan interessant zijn als er sprake is van een bedrijf, maar dat vergt specialistische fiscaal-juridische begeleiding. Overweeg bij groter vermogen altijd een notaris of gespecialiseerde adviseur in te schakelen.
Zorg dat je zelf comfortabel blijft
Een belangrijk principe bij estate planning: zorg altijd eerst dat je voldoende overhoudt om zelf comfortabel te leven, inclusief eventuele langdurige zorgkosten op hoge leeftijd. Schenken is mooi, maar niet als het betekent dat jezelf in problemen komt. Een financieel planner kan samen met jou een plan opstellen waarin je huidige en toekomstige uitgaven worden afgezet tegen wat je kunt missen.
Begin bovendien op tijd. Een jaarlijkse schenking van 6.908 euro die je over twintig jaar volhoudt, is fiscaal veel effectiever dan een eenmalige grote schenking kort voor het einde. Zie schenken als een proces van jaren, niet als een eenmalig moment.
