De zelfstandigenaftrek was jarenlang een van de belangrijkste fiscale voordelen voor zzp-ers en eigenaren van een eenmanszaak. Sinds 2020 wordt de aftrek echter stapsgewijs afgebouwd. In 2026 krijg je nog maar 1.200 euro aftrek, ongeveer de helft van 2025. Voor veel zelfstandigen betekent dit een gevoelige daling van het netto-inkomen. In dit artikel leggen we precies uit wat de zelfstandigenaftrek is, hoe deze werkt in 2026, wat de afbouwtijdlijn is en welke andere aftrekposten je kunt combineren om je belastingdruk beheersbaar te houden.
Wat is de zelfstandigenaftrek?
De zelfstandigenaftrek is een bedrag dat je als IB-ondernemer (ondernemer voor de inkomstenbelasting) mag aftrekken van je winst uit onderneming. Daardoor wordt je belastbaar inkomen lager en betaal je minder inkomstenbelasting. De regeling bestaat al sinds 1983 en was oorspronkelijk bedoeld om het verschil tussen werknemers en zelfstandigen in de inkomstenbelasting te compenseren, bijvoorbeeld omdat werknemers pensioen en verzekeringen via hun werkgever krijgen.
Om van de zelfstandigenaftrek gebruik te mogen maken moet je aan twee belangrijke voorwaarden voldoen. Je moet voldoen aan het urencriterium: minimaal 1.225 uur per jaar besteden aan je onderneming. En je moet worden aangemerkt als ondernemer voor de inkomstenbelasting, wat de Belastingdienst toetst aan factoren als ondernemersrisico, aantal opdrachtgevers en zelfstandigheid.
De afbouw van de zelfstandigenaftrek
Sinds 2020 wordt de zelfstandigenaftrek elk jaar stapsgewijs verlaagd. Dat was een politieke keuze om het fiscale voordeel van zzp-ers ten opzichte van werknemers kleiner te maken. De bedragen per jaar: in 2024 was de aftrek 3.750 euro, in 2025 2.470 euro en in 2026 is de aftrek verlaagd naar 1.200 euro. In 2027 wordt deze verder afgebouwd tot 900 euro. Dat is dus het eindpunt van de afbouw.
Wat betekent dit concreet? Stel, je bent zzp-er en je valt in de tweede belastingschijf (tarief 37,56 procent). De aftrek van 1.200 euro scheelt je dan 1.200 x 37,56 procent = 450 euro aan inkomstenbelasting in 2026. In 2024 was dat nog 3.750 x 37,56 procent = 1.408 euro. Een verschil van bijna duizend euro per jaar.
De startersaftrek blijft gelijk
Goed nieuws voor beginnende ondernemers: de startersaftrek wordt niet afgebouwd. De startersaftrek is een extra aftrek bovenop de zelfstandigenaftrek, bedoeld voor mensen die net beginnen. Het bedrag blijft in 2026 2.123 euro, net als in 2025 en 2024. Starters mogen de aftrek maximaal drie keer benutten in de eerste vijf jaar van hun onderneming.
Voorwaarde voor de startersaftrek: je moet ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting, voldoen aan het urencriterium van 1.225 uur en in de afgelopen vijf jaar niet meer dan tweemaal de startersaftrek hebben genoten. Ook moet je in een van de vijf voorafgaande jaren geen ondernemer zijn geweest. Een starter van 2024 mag de startersaftrek in 2024, 2025 en 2026 gebruiken, maar moet daarna terug naar alleen de (verlaagde) zelfstandigenaftrek.
De mkb-winstvrijstelling
Een andere belangrijke aftrek die niet wordt afgebouwd is de mkb-winstvrijstelling. Dit is een vrijstelling van een vast percentage van je winst uit onderneming. Het percentage is in 2026 13,31 procent. Dat betekent dat je over dit deel van je winst geen belasting betaalt, bovenop de zelfstandigen- en startersaftrek.
Een rekenvoorbeeld: heb je een winst van 60.000 euro en je hebt recht op zelfstandigenaftrek van 1.200 euro, dan daalt je winst voor belastingdoeleinden eerst naar 58.800 euro. Vervolgens wordt daar 13,31 procent mkb-winstvrijstelling afgehaald, dus 7.826 euro. Je belastbaar inkomen uit onderneming is daarmee 50.974 euro. Over dat bedrag betaal je inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen in box 1.
Het urencriterium: blijf je uren bijhouden
Het urencriterium van 1.225 uur is de drempel voor zowel zelfstandigen- als startersaftrek. Dat is gemiddeld ongeveer 24 uur per week. Houd je minder uren bij, dan verlies je beide aftrekken. Uren die meetellen zijn niet alleen directe werkuren, maar ook administratie, acquisitie, bijscholing en reistijd tussen klanten.
Zwangere zelfstandigen hebben een extra bescherming: tijdens zwangerschap en bevalling worden niet-gewerkte uren van maximaal 16 weken (28 zwangerschap + maximaal 12 na bevalling) gelijkgesteld aan gewerkte uren voor het urencriterium. Houd altijd een urenadministratie bij, want bij een controle moet je kunnen aantonen dat je inderdaad 1.225 uur hebt gewerkt. Dat gebeurt in de praktijk regelmatig.
Wat kun je nog meer aftrekken?
Als zzp-er heb je naast deze twee aftrekken nog meer opties. Je zakelijke kosten zoals kantoor, reiskosten, abonnementen en zakelijke verzekeringen zijn aftrekbaar. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is aftrekbaar in box 1. Ook pensioenopbouw via een lijfrenterekening tot je jaarruimte kan. Wie zakelijk investeert in bedrijfsmiddelen (computers, machines, bedrijfsauto), kan gebruikmaken van de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA).
Voor meer context over de AOV als zelfstandige, zie onze uitleg over AOV voor zzp-ers. Combineer aftrekposten slim en houd je administratie op orde. Een goede boekhouder verdient zichzelf meestal terug.
Wat betekent dit voor jouw keuze?
Met een zelfstandigenaftrek van 1.200 euro wordt het financiële verschil tussen zzp-er en werknemer kleiner. Voor sommigen is dat een reden om eens na te denken over de vorm van ondernemen. Een bv kan vanaf een bepaald winstniveau fiscaal gunstiger zijn dan een eenmanszaak, omdat de bv onder vennootschapsbelasting valt en geen zelfstandigenaftrek kent maar wel andere voordelen.
Toch blijft een eenmanszaak voor de meeste zzp-ers met een winst onder ongeveer 100.000 euro per jaar fiscaal gunstiger. Laat je goed adviseren voordat je een omzetting doorvoert. Wat je ook kiest: blijf je administratie doen en plan je belastingen goed.
